ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਮਿਆਂ ਦੇ ਲੋਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜ
People & Society of That Time
• ਸਮਾਜਿਕ ਢਾਂਚਾ: ਸੰਗਰੂਰ ਵਿੱਚ ਰਾਜਸੀ ਪਰਿਵਾਰ, ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ, ਵਪਾਰੀ, ਕਾਰੀਗਰ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੇ ਹੋਏ ਸਨ।
• ਮਸ਼ਹੂਰ ਵਿਅਕਤੀ
• ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਘਬੀਰ ਸਿੰਘ (ਜੀਂਦ ਰਿਆਸਤ ਦੇ ਵਿਕਾਸਕ)
• ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਬੀਰ ਸਿੰਘ (ਭਾਰਤ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਖਰੀ ਸ਼ਾਸਕ)
• ਸੰਗਰੂਰ ਦੇ ਕਵੀ, ਸੰਤ ਅਤੇ ਇਨਕਲਾਬੀ
• ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ਾਵਾਂ
• ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਆਉਣ-ਜਾਣ ਸੀ।
• ਕੁੰਭਕਾਰ, ਤੰਬਾਕੂ ਵੇਚਣ ਵਾਲੇ, ਦਰਜ਼ੀ ਅਤੇ ਲੁਹਾਰ ਕਾਰੀਗਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ।
• ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਮੰਡੀਆਂ (ਅਨਾਜ, ਚਮੜੇ, ਪਸ਼ੂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਪਾਰ ਲਈ)।
• Social Structure: Society in Sangrur was divided into different classes, including royalty, landlords (zamindars), traders, artisans, and farmers.
• Prominent Personalities:
• Maharaja Raghbir Singh (modernizer of Jind State)
• Maharaja Ranbir Singh (last ruler before integration with India)
• Poets, saints, and revolutionaries from the region
• Daily Life & Professions:
• Farming was the backbone of the economy.
• Craftsmen specialized in pottery, weaving, and metalwork.
• Business was centered around local markets (mandis) for grains and livestock.
ਇਨਫਰਾਸਟਰਕਚਰ ਅਤੇ ਇਮਾਰਤਾਂ
Infrastructure & Architecture
ਸੰਗਰੂਰ ਦੀ ਇਮਾਰਤਕਲਾ ਵਿੱਚ ਮੁਗਲ, ਰਾਜਪੂਤ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅਸਰ ਵੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
• ਜੀਂਦ ਕਿਲ੍ਹਾ – ਜਿੰਦ ਰਿਆਸਤ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਸਥਾਨ।
• ਬਨਾਸਰ ਬਾਗ਼ – ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਬਾਗ਼ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਹਨ।
• ਮਹੱਲ ਅਤੇ ਰਾਜਸੀ ਇਮਾਰਤਾਂ – ਮਹਾਰਾਜਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਏ ਇੰਡੋ-ਯੂਰੋਪੀਅਨ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਵਾਲੇ ਮਹੱਲ।
• ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਮੰਡੀਆਂ ਤੇ ਸੜਕਾਂ – ਸੰਗਰੂਰ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਲਈ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ।
• ਧਾਰਮਿਕ ਥਾਵਾਂ – ਗੁਰਦੁਆਰੇ, ਮੰਦਿਰ ਅਤੇ ਮਸਜਿਦਾਂ ਜੋ ਲੋਕ ਜੀਵਨ ਦਾ ਅਹਿਮ ਹਿੱਸਾ ਸਨ।
Sangrur had a mix of Mughal, Rajput, and British-influenced architecture. Some important landmarks include:
• Jind Fort: The administrative center of the princely state.
• Banasar Bagh: A historical garden with old structures.
• Royal Palaces: Built during the rule of Jind’s Maharajas, showcasing Indo-European designs.
• Markets & Roads: How trade routes and local markets shaped the town’s economy.
• Religious Sites: Gurudwaras, temples, and mosques that played a crucial role in society.
ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਹਿਨਾਵੇ (ਕੱਪੜੇ) ਤੇ ਫੈਸ਼ਨ Clothing & Fashion of the Time
• ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਕੱਪੜੇ:
• ਰਾਜਸੀ ਅਤੇ ਜਮੀਦਾਰ ਸ਼ੇਰਵਾਨੀ, ਪਗੜੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਜੁੱਤੀ ਪਹਿੰਦੇ ਸਨ।
• ਕਿਸਾਨ ਅਤੇ ਵਪਾਰੀ ਕੁੜਤਾ-ਪਜਾਮਾ ਅਤੇ ਧੋਤੀ ਪਹਿੰਦੇ।
• ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਦੇ ਕੱਪੜੇ:
• ਫੁਲਕਾਰੀ, ਲਹਿੰਗੇ ਅਤੇ ਭਾਰੀ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਰਾਜਸੀ ਔਰਤਾਂ ਸਜੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ।
• ਆਮ ਔਰਤਾਂ ਸਲਵਾਰ-ਕਮੀਜ਼ ਤੇ ਦੁਪੱਟਾ ਪਹਿੰਦੀਆਂ।
• ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅਸਰ: ਉੱਚ ਵਰਗ ਵਿਚ ਪਸ਼ਚਮੀ ਪਹਿਰਾਵੇ (ਸੂਟ-ਬੂਟ) ਆਉਣ ਲੱਗੇ।
• Men’s Clothing:
• Royalty and landlords wore sherwanis, turbans (pagris), and juttis.
• Farmers and traders dressed in kurta-pyjamas and dhotis.
• Women’s Clothing:
• Elite women adorned phulkaris (embroidered shawls), lehengas, and heavy jewelry.
• Common women wore salwar kameez with light dupattas.
• British Influence: During colonial rule, western-style suits became common among the elite.
ਪੁਰਾਣਾ ਭੋਜਨ ਤੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੀ ਖੁਰਾਕ Food & Cuisine of Historical Sangrur
ਸੰਗਰੂਰ ਦੀ ਰਵਾਇਤੀ ਰਸੋਈ ‘ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ, ਮੁਗਲ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀ ਪਕਾਉਣ ਸ਼ੈਲੀ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸੀ।
ਮੁੱਖ ਭੋਜਨ:
• ਮੱਕੀ ਦੀ ਰੋਟੀ ਅਤੇ ਸਰੋਂ ਦਾ ਸਾਗ – ਸਰਦੀਆਂ ਦਾ ਮਨਪਸੰਦ ਖਾਣਾ।
• ਬਾਜਰੇ ਅਤੇ ਜਵਾਰ ਦੀਆਂ ਰੋਟੀਆਂ – ਕਿਸਾਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਤਾਕਤ ਲਈ ਖਾਈ ਜਾਂਦੀਆਂ।
• ਦਾਲ (ਮਸਰ, ਚਨਾ ਆਦਿ) ਅਤੇ ਛਾਸ (ਲੱਸੀ) – ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਵਿੱਚ ਲਾਜ਼ਮੀ।
ਰਾਜਸੀ ਅਤੇ ਖਾਸ ਭੋਜਨ:
• ਸ਼ਾਹੀ ਪਨੀਰ ਅਤੇ ਕੋਰਮਾ – ਮੁਘਲ ਪਕਵਾਨ, ਜੋ ਉੱਚ ਵਰਗ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਨ।
• ਗੁੜ ਨਾਲ ਬਣੇ ਮਿੱਠੇ ਵਯੰਜਨ – ਪਿੰਨੀ, ਲੱਡੂ, ਰੇਵੜੀਆਂ ਆਦਿ।
• ਮਾਸਾਹਾਰੀ ਭੋਜਨ – ਮਟਨ ਅਤੇ ਕੁੱਕੜ, ਜੋ ਮਹਾਰਾਜਿਆਂ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਹੁੰਦੇ।
ਪੀਣ ਯੋਗ ਚੀਜ਼ਾਂ:
• ਲੱਸੀ (ਮਿੱਠੀ ਅਤੇ ਨਮਕੀਨ)
• ਕਾਹਵਾ (ਮਸਾਲੇਦਾਰ ਚਾਹ)
• ਦੇਸੀ ਸ਼ਰਬਤ (ਗੁਲਾਬ ਅਤੇ ਸੌਂਫ ਤੋਂ ਬਣੇ ਸੁਗੰਧੀਦਾਰ ਪੇਯ)।
Sangrur’s traditional cuisine was influenced by Punjabi, Mughal, and local rural cooking styles.
• Staple Foods:
• Makki di Roti & Sarson da Saag – A winter favorite.
• Bajra & Jowar Rotis – Consumed by farmers for energy.
• Daal (lentils) & Buttermilk (Lassi) – Essential in daily diets.
• Royal & Special Dishes:
• Shahi Paneer & Korma – Mughal-inspired dishes popular among the elite.
• Gur (jaggery)-based sweets like pinnis and ladoos.
• Meat Dishes – Mutton and chicken cooked in rich spices for the royal families.
• Beverages:
• Lassi (sweet and salty)
• Kahwa (spiced tea)
• Desi Sharbat (flavored drinks from rose and fennel)
EtherealPanjab 