Nakai Misal

ਨਕਾਈ ਮਿਸਲ – ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਝਲਕ

ਸਥਾਪਨਾ ਅਤੇ ਨਾਮਕਰਨ

ਨਕਾਈ ਮਿਸਲ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਸਰਦਾਰ ਹੀਰਾ ਸਿੰਘ ਨਕਾਈ ਵੱਲੋਂ 1748 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਹ ਮਿਸਲ ਆਪਣੇ ਨਾਂ ‘ਨਕਾਈ’ ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਨਕਾਈ ਤੋਂ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਲਾਹੌਰ ਅਤੇ ਮੁਲਤਾਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਥਿਤ ਸੀ। ਇਹ ਖੇਤਰ ਰਾਵੀ ਅਤੇ ਸੁਤਲਜ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਮੁੱਖ ਨੇਤਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ

ਸਰਦਾਰ ਹੀਰਾ ਸਿੰਘ ਨਕਾਈ: ਮਿਸਲ ਦੇ ਸਥਾਪਕ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੌਜੂਦਾ ਓਕਾਰਾ, ਗੋਗੇਰਾ ਅਤੇ ਬਾਹਰਵਾਲ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ’ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਕੇ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਅਫ਼ਗਾਨਾਂ ਅਤੇ ਮੁਗਲ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਕਰਕੇ ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੀਤਾ।
ਸਰਦਾਰ ਰਣ ਸਿੰਘ ਨਕਾਈ: ਹੀਰਾ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਬਣੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਇਆ ਅਤੇ ਨਕਾਈ ਮਿਸਲ ਨੂੰ ਇੱਕ ਤਾਕਤਵਰ ਸੈਨਿਕ ਸ਼ਕਤੀ ਬਣਾਇਆ।
ਸਰਦਾਰ ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ ਨਕਾਈ: ਰਣ ਸਿੰਘ ਦੇ ਉਤਰਾਧਿਕਾਰੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਿਸਲ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ।
ਕਹਾਨ ਸਿੰਘ ਨਕਾਈ: ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ ਦੇ ਪੁੱਤਰ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਿਸਲ ਦੀ ਆਖਰੀ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ।

ਇਸ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਮਹਾਰਾਣੀ ਜਿੰਦਾਂ ਕੌਰ ਦਾ ਵੀ ਨਾਤਾ ਸੀ, ਜੋ ਰਣ ਸਿੰਘ ਨਕਾਈ ਦੀ ਧੀ ਅਤੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੀ।

ਖੇਤਰੀ ਵਾਧੂ ਅਤੇ ਰਾਜ ਪ੍ਰਬੰਧਨ

ਨਕਾਈ ਮਿਸਲ ਨੇ ਹੇਠਲੀਆਂ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ’ਤੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ:

ਬਾਹਰਵਾਲ
ਖੇਮ ਕਰਨ
ਖੂਦੀਆਂ
ਗੋਗੇਰਾ
ਡਿਪਲਪੁਰ
ਓਕਾਰਾਇਹ ਖੇਤਰ ਉਤਪਾਦਕ ਅਤੇ ਰਣਨੀਤਿਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਨ, ਜੋ ਮਿਸਲ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਸੈਨਿਕ ਤਾਕਤ ਦਾ ਆਧਾਰ ਬਣੇ।

ਪਤਨ ਅਤੇ ਵਿਲੀਨਤਾ

1807 ਵਿੱਚ, ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਨਕਾਈ ਮਿਸਲ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰ ਲਿਆ। ਇਹ ਵਿਲੀਨਤਾ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਣਾਅ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੋਈ, ਕਿਉਂਕਿ ਨਕਾਈ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਰਾਣੀ ਜੀਂਦਾ ਕੌਰ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਪਤਨੀ ਬਣ ਚੁੱਕੀ ਸੀ। ਮਿਸਲ ਦੇ ਆਖਰੀ ਸਰਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਲਾਹੌਰ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਇੱਜ਼ਤ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨੀ ਇਨਾਮ ਦਿੱਤੇ ਗਏ।

ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਯੋਗਦਾਨ

ਨਕਾਈ ਮਿਸਲ ਨੇ ਦੱਖਣੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਵਾਧੇ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਣਨੀਤਿਕ ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਮੁਸਲਸਲ ਫਤਿਹਾਂ ਨੇ ਸਿੱਖ ਰਾਜ ਦੇ ਵਿਸਥਾਰ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ।

Nakai Misl – A Historical Glimpse

Establishment and Naming

The Nakai Misl was established in 1748 by Sardar Heera Singh Nakai. The Misl derived its name from Nakai village, located between Lahore and Multan in present-day Pakistan. It occupied territories between the Ravi and Sutlej rivers.

Key Leaders and Their Role

Sardar Heera Singh Nakai: Founder. He expanded the Misl’s territory by capturing areas like Okara, Gogera, and Baharwal. He fought the Afghans and Mughals, building a strong military base.
Sardar Ran Singh Nakai: Son of Heera Singh. A brave warrior who further extended the Misl’s power and influence.
Sardar Gyan Singh Nakai: Successor to Ran Singh, continued to lead the Misl after his father’s death.
Kahan Singh Nakai: Son of Gyan Singh, the final leader of the Misl in its independent phase.

Notably, Maharani Jindan Kaur, the last queen of Maharaja Ranjit Singh, was the daughter of Ran Singh Nakai, linking the Nakai family with the royal lineage of the Sikh Empire.

Territorial Expansion and Governance

The Nakai Misl ruled several strategically significant and fertile regions:

Baharwal
Khem Karan
Khudian
Gogera
Depalpur
OkaraThese lands contributed significantly to the military and economic strength of the Misl.

Decline and Merger

In 1807, Maharaja Ranjit Singh incorporated the Nakai Misl into the Lahore Darbar. The transition was peaceful, helped by marital ties between the Nakais and the royal family. The Nakai chiefs were granted respect and jagirs(landed estates) under Ranjit Singh’s administration.

Significant Contribution

The Nakai Misl played a crucial role in strengthening Sikh power in southern Punjab. Its military victories and strategic presence added a vital chapter to Sikh history.