Sikh Samraj

3. ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ: ਇਕਜੁੱਟ ਰਾਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ (1799-1801)

ਸਿੱਖ ਰਾਜ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦਾ ਅਸਲ ਮੋੜ 1799 ਵਿੱਚ ਆਇਆ, ਜਦੋਂ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਲਾਹੌਰ ’ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕੀਤਾ।

• 1801 ਵਿੱਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ “ਮਹਾਰਾਜਾ” ਦੀ ਉਪਾਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਇੱਕ ਇਕਜੁੱਟ ਸਿੱਖ ਰਾਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਸਿੱਖ ਸੱਭਿਆਚਾਰ, ਰਵਾਇਤਾਂ ਅਤੇ ਫਲਸਫੇ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮੁਢਲੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਇਸ ਰਾਜ ਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਿੱਖ ਜਨਤਾ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਅਤੇ ਇਰਾਦਿਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਥਿਰਤਾ ਮਿਲੀ। ਇਹ ਸਮਾਂ ਭਾਵੇਂ ਚਿੰਤਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਗਤੀ ਦਾ ਰਿਹਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਹਕੂਮਤਾਂ ਤੇ ਵੀ ਪਿਆ।

• ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸਾਰੇ ਮਿਸਲਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕਠਾ ਕਰਕੇ ਇੱਕ ਹਾਕਮ ਸਰਕਾਰ ਬਣਾਈ, ਜਿਸ ਦੁਆਰਾ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਨਵੇਂ ਨਿਯਮ ਤੇ ਨੀਤੀਆਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ। ਇਸ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸਿਰਫ਼ ਸੂਬਿਆਂ ਦੇ ਮੂਲ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨੂੰ ਹੀ ਸੁਲਝਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ, ਸਗੋਂ ਸਾਂਝੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਨੂੰ ਵੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਅਨੇਕ ਉਪਰਾਲੇ ਕੀਤੇ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ, ਸਾਂਝੇ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾਈ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਦੇ ਲਈ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਸਾਮਾਜ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਯੁੱਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ।

• 1809 ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨਾਲ “ਸਤਲੁਜ ਸੰਧੀ” ਕਰਕੇ ਆਪਣੀ ਰਾਜਨੀਤੀਕ ਸਰਹੱਦਾਂ ਨੂੰ ਤੈਅ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਦੌਰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਸੰਧੀ ਨੇ ਸਿਰਫ਼ ਰਾਜਨੀਤੀਕ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤਕ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਸੰਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਵਿਕਸਤ ਹੋ ਰਹੀ ਰਾਜਨੀਤਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣਾਂ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਜਨਤਾ ਦੀਆਂ ਜਰੂਰਤਾਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਆਮਦਨੀ ਦੇ ਵੰਜ਼ਨ ਬੇਹਦ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਏ। ਸੰਧੀ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਆਸਪਾਸ ਦੇ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਨਵੇਂ ਗੰਠਨ ਅਤੇ ਸਹਿਯੋਗ ਦੇ ਮੌਕੇ ਖੁਲ ਗਏ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਅਭਿਆਸਾਂ ਦੇ ਢੰਗ ਤੇ ਨਵੀਂ ਸੋਚ ਆਉਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ।